GençlikKulübü

Sigara alışkanlığı,toplumun hemen her bölümünü ilgilendiren önemli bir psikososyal sorundur.Alışkanlık yapıcı maddelerin en yaygın olanıdır.Sigara,sadece içeni değil çevredekileri de etkiler. Sağlık Bakanlığı Kanserle Savaş Dairesi Başkanlığınca hazırlanan rapora göre ölüm sebepleri arasında kanser 2.sırada yer almaktadır.20 yıl sonra önlem alınmadığı takdirde sigaradan ölenlerin sayısı yılda 550 bin kişiyi bulacaktır.Her yıl Türkiye de sigara ve alkol gibi zararlı alışkanlıklar sebebiyle en az 350 bin kişi ölmektedir.Sigara tiryakisi annelerin dünyaya getirdiği her 100 bebekten 65 i özürlü,80 i erken veya ölü doğmaktadır.Sigara ve alkol insan vücudunun savunma sistemini çökerterek sayısı hastalığa ve ölüme zemin hazırlamaktadır.Devamlı sigara içenlerin %55 i 35-58 yaş arası ölmektedir.Türkiye dünyada 7.pazardır ve bu pazar hızla büyümektedir.

        Zararsız sigara yoktur.Ultra light-light-medium sadece aldatmacadır.Atatürk Üniversitesi Göğüs Hastalıkları A.B.D’ na göre sigara içenlerin akciğerlerine üfledikleri duman “Ana Duman”,sigaranın yanar halde bırakıldığında meydana gelen duman “Yan Duman”dır.Tiryakilerin kül tablasında yanar halde bıraktıkları sigaralar,pasif içiciler için çok daha tehlikelidir.Dünyada her yıl 800-1 milyon pasif içici akciğer kanserine yakalanmaktadır.Dudak tiryakiliği, “light içmek”,az içmek fark etmiyor,günde 3 sigara bile damarı bozması açısından aynı etkiyi yaratıyor.Sigara deneyen 4 kişiden 3 ü tiryaki oluyor,40 bin çocuk dumanaltı sebebiyle ölüyor.Sigara içilen evlerdeki küçük çocuklar bronşit ve zatürre gibi hastalıklara daha sık yakalanıyorlar.Pasif içici olduklarından akciğer kanseri açısından risk grubundalar ve ileride sigara içmeye yatkın olmaktadırlar.Sigara içenlerin %90 ı 20 yaş ve altında sigaraya başlıyor.Çabuk ulaşılır olması sebebiyle gençler arasında kullanım oldukça yaygın.Sigara, diğer maddeleri kullanmada ilk basamaktır,sigara kullanan gençler aynı zamanda alkol ve diğer madde kullanımına yatkın hale gelirler.Aynı şekilde alkol de az miktarda alınsa bile beyni uyuşturur,refleksleri zayıflatır,dikkati azaltır,gözün odak hareketleri yavaşlar,görüş netliği kaybolur.Dünya Sağlık Örgütü raporuna göre cinayetlerin %85 i,boşanmaların %80 i,aile içi şiddetin %70 i,tutuklanmaların %78 i alkol nedeniyle gerçekleşmektedir.

        Yeşilay 2006 raporuna göre gençlerin %83 ü Arkadaş grubuna dahil olmak için,%28 i merak ettikleri için,%5 i bilmeden,farkında olmadan alkol,sigara ve diğer zararlı madde kullanımına başlamaktadırlar.

        Ergenler,gelişim süreci içinde ortalama 15 yaş civarında bağımsız bir birey olma,çocukluktan çıkıp yetişkin bir birey olma eğilimi gösterir.Bu dönemde bireylerde toplumsal kimliğini kazanma,yetişkin insan gibi olma ve toplumda rol alma arzusu çok fazladır.Ailelerin kendilerini çocuk olarak görme eğiliminden rahatsız olurlar.Ailenin,gencin bağımsızlaşma eğilimlerine karşı tutumunda değişiklik olmazsa,bireyde büyüdüğünü ispatlama veya çocuk gibi davranılmasına tepki olarak sigara kullanma davranışı görülebilir.Bu yolun seçilmesinin en önemli sebebi sigaranın yetişkin davranışı olarak sunulmasıdır.Gençlerin sigaraya başlamasının diğer bir sebebi sigara kullanımının otoriteye başkaldırı sembolü olarak algılamalarıdır.Anne babalarını otoriter olarak algılayan gençlerin daha çok sigara kullandığı bilinmektedir.Anne,baba veya kardeşleri sigara içen ebeveyn yada kardeşe duyulan hayranlık sonucunda gelişen özdeşleştirmeyle sigara kullanımı başlayabilir.

      İster merak,ister özdeşim kurma,ister başkaldırı sembolü olarak görülüp başlanılan sigara,birkaç yıl içinde kullananların büyük bir bölümünde bağımlılık yapar.Anne ve babanın alkol yada sigara kullanması, çocukların bu maddeleri kullanması üzerinde etkili olmaktadır.Anne-baba tutumunun sigarayı denemede değil de sürdürmede etkili olduğu düşünülmektedir.Sigara ve alkole başlamada en büyük etkenlerden biri de akran ilişkileri ve gruba uyum sağlama çabalarıdır.Bozuk akran ilişkisi kullanımı arttırıcı etki yapmaktadır.Sigara içme ve ebeveyn davranışları arasındaki ilişki araştırılmış sigara ve alkol kullanan çocukların anne ve babalarının,çocuklarına daha fazla vakit ayırıp ,iletişimlerini arttırmaları sonucunda bu çocukların içki ve sigara kullanma düzeyinde azalma olduğu belirlenmiştir.Yakın aile ilişkileri, çocuğun madde kullanan arkadaşlarından kaçınmasında etkili olmaktadır.

     Zayıf ebeveyn gözetimi,bozuk akran ilişkisi ve kolay ulaşılabilir olma özelliği sigara,alkol ve madde kullanımı için risk oluşturmaktadır.

     Sonuç olarak,anne-baba tutumu kötü alışkanlıklara başlamada,sürdürme ve sonlandırmada özellikle ergenlik döneminde belirleyici rol oynamaktadır.Ayrıca sigara üreticilerine göre bugün 13-19 yaş arasında olanlar yarın için potansiyel ve sürekli müşteri olacaklardır.Her gün 3.000 çocuk ve gencimiz (11-19 yaş arası) sigaraya başlamaktadır.İstatistikler bu çocuklarımızın 1/3 ünün sigaranın sebep olduğu çeşitli hastalıklardan erken yaşlarda öleceklerini göstermektedir.Sigara kullanmaya ne kadar erken başlanırsa, günde içtiği sigara sayısına da bağlı olarak ölüm o kadar daha erken olacaktır.

                              SİGARA KULLANIMINI ÖNLEMEK İÇİN;

*Çocukların sigaranın etkileri ve zararları konusunda eğitilmeleri sağlanmalıdır.

*Yazılı ve görsel medyada sigara kullanımına model olabilecek özendirici şeylere yer verilmemelidir.

*Örnek olunan toplum liderlerinin özendirici tarzda toplum önünde sigara kullanmaları önlenmelidir.

*Çocuklar sigara almaya gönderilmemelidir.

*Anne ve babalar davranışlarında tutarlı,sevecen,kabul edici,çocukların düşüncelerine değer veren tutumlar sergilemeli,çocuklarına gerektiğinde “HAYIR” demeyi öğretmelidirler.

* Anne-Baba içiyorsa bırakmalıdır “Dediğimi yap,yaptığımı yapma” tarzının asla işe yaramadığı unutulmamalıdır.

*Ergenler ve çocuklar genellikle sigarayı ne zaman isterlerse bırakacaklarına inanırlar.Ancak araştırmalar bunun imkansız olduğunu ortaya koymaktadır.Bu nedenle yapılacak en doğru davranış hiç başlamamaktır.

*Eğer çocuğunuz sigara içiyorsa,neden içtiğini öğrenin,konuyla ilgili sorular sorun,sigarayı bırakmasını sağlamak için neler yapılabileceğini birlikte değerlendirin.

*Destekleyici olun,derin nefes egzersizleri yaptırın,bol su içmesini ve başka şeylerle(spor,resim…)ilgilenmesini sağlayın.

*Çabalarını ödüllendirin.